Lenin w Poroninie

By | Luty 6, 2014 at 12:06 pm | No comments | Bez kategorii

Dzisiejszy Poronin niczym nie przypomina tego opisanego z XIX wieku: spokojnego, z pierwotnym krajobrazem i czystym powietrzem, pięknym budownictwem, zdrową wodą i wspaniałymi lasami. Dzięki tym walorom przyjeżdżali pod Tatry urzeczeni podróżnicy, naukowcy, malarze, muzycy, poeci i pisarze. Poronin stał się po prostu modny wśród bohemy. Dzięki malarzom i zapisom dziś możemy oglądać obrazy, czytać o różnych miejscowościach, a wśród nich o Poroninie. Do tych najbardziej urzeczonych Tatrami i Podhalem należeli: Jan Kasprowicz, Leopold Staff, Władysław Orkan, Jerzy Żuławski, Tadeusz Stryjeński, rodzina Uznańskich.
leninNajciekawszym zagadnieniem jest pobyt Lenina w Poroninie. Mieszkańcy podchodzą do sprawy z uśmiechem na ustach. Prawda dziejowa jest jednak zgodna co do pobytu Lenina na Podhalu.

Lenin po rewolucji w 1905r został zmuszony do opuszczenia carskiej Rosji ponieważ był tam poszukiwany. Pod Tatry po raz pierwszy przybył w sierpniu 1913 roku i zamieszkał w Białym Dunajcu, w odległości dwóch kilometrów od stacji kolejowej w Poroninie. Mieszkał tu do października 1913r. Pobyt w Białym Dunajcu bardzo przypadł do gustu i Leninowi i jego żonie Nadii Krupskiej. Lenin polubił piesze spacery do poroniańskiego urzędu pocztowego.

W czerwcu 1914r ponownie przyjechali pod Tatry. Wybuch I wojny światowej zastał Lenina na Podhalu. Histeria wojenna opanowała wszystkie polskie wsie i miasteczka. Księża katoliccy głosili z ambon, że mieszkający w okolicy Rosjanie zatruwają studnie. Lenin znany był do tej pory jako weteran walki z caratem i emigrant polityczny, przestało to mieć jednak jakiekolwiek znaczenie dla miejscowej ludności. 7 sierpnia przysłano do Białego Dunajca policjanta z Nowego Targu. Policjant uważał za swój święty obowiązek widzieć wszystko w jak najgorszym świetle. Krótkie przeszukanie w domu Ulianów potwierdzało jak Najbardziej ponure przeczucia policjanta. Oficer chciał zabrać Lenina do Nowego targu, jednak uzyskując słowo honoru od Lenina ustąpił od swego zamiaru. Po wyjściu policjanta Lenin wyruszył do Poronina poszukiwać Siergieja Bagockiego i Jakuba Haneckiego. Ci dwaj mieli załatwić dla Lenina zeznania, że Ulianow nie jest szpiegiem rosyjskim. Lenin dotrzymał danego słowa i 8 sierpnia stawił się w Nowym Targu, gdzie natychmiast osadzono go w więzieniu. Na wolność został wypuszczony 19 sierpnia. 3 września 1914r Ulianowie na zawsze opuścili Biały Dunajec.
W 1947r. w Poroninie w budynku „Wańkówka” zostało otwarte Muzeum Lenina, upamiętniając tym samym pobyt wielkiego rewolucjonisty na Podhalu. Powstał budynek kina, a obok pierwszy na Podhalu pomnik Lenina, ważący 3 tony, wykonany z brązu. Z powodu otwarcia Muzeum Lenina do Poronina zaczęły masowo zjeżdżać wycieczki z zakładów przemysłowych, kopalń, hut z całej Polski, a także z państw sąsiednich: Czechosłowacji, Jugosławii, Wschodnich Niemiec i Rumunii. Po zmianach ustrojowych zachodzących w Polsce w dniu 30 stycznia 1990r o godz. 6:00 rano z cokołu pomnik Lenina sięgnął bruku.

W tym samym roku muzeum zlikwidowano, oddając budynek na potrzeby gminnego ośrodka kultury, a pomnik Lenina zdemontowano i wywieziono. Obecnie znajduje się on obok budynku pałacu w Kozłówce (Muzeum Zamoyskich – Galeria Sztuki Socrealizmu). Rzeźba ma otwór w prawym ramieniu, prawdopodobnie powstały przy demontażu pomnika.

lenin

W kwietniu 1970 r. działacze podziemnej organizacji Ruch z inicjatywy Stefana Niesiołowskiego rozpoczęli przygotowania do podpalenia muzeum za pomocą ładunków z opóźnionym zapłonem oraz wysadzenia w powietrze pomnika Lenina w ramach Akcji „Poronin”. Ostatecznie postanowiono jedynie spalić muzeum 21 czerwca 1970 r. Operacja się nie powiodła na skutek donosu tajnego współpracownika SB „Sławomira”

Proponuje obejrzeć film z 49 roku –  Trochę historii – w tle muzeum w Poroninie

KAMERY